Przedawnienie długu bankowego - kiedy następuje i jak sprawdzić status w BIK?

Przedawnienie długu bankowego – kiedy bank traci prawo do egzekucji?

In Blog, Finanse
Tags: , , ,
by Jacek Grudniewski
Jeden komentarz

📌 Najważniejsze informacje w pigułce

  • 📎 Przedawnienie to nie umorzenie, dług nadal istnieje jako zobowiązanie naturalne.
  • ⚖️ Po przedawnieniu bank nie powinien skutecznie dochodzić zapłaty w sądzie, a w sporze konsumenckim sąd co do zasady bada przedawnienie z urzędu.
  • 📆 Najczęstsze terminy: 3 lata (raty, roszczenia związane z działalnością, odsetki okresowe), 2 lata (rachunek bankowy), 6 lat (prawomocny wyrok/nakaz).
  • 🔁 Bieg przedawnienia przerywają m.in. pozew, egzekucja, mediacja, uznanie długu (np. prośba o raty, ugoda, wpłata), a nie same telefony i SMS-y wierzyciela.
  • 🗃️ BIK i BIG działają niezależnie od przedawnienia: w BIK kluczowe jest art. 105a Prawa bankowego (często do 5 lat bez zgody po spełnieniu warunków), a w BIG dla konsumenta działa m.in. limit 6 lat od wymagalności lub stwierdzenia zobowiązania.

Przedawnienie długu bankowego to narzędzie obrony, a nie „kasowanie długu”. Poniżej masz praktyczny schemat: jak liczyć terminy, czego nie robić i jak zareagować na pozew.

🧭 Warianty w skrócie

Sytuacja Co daje przedawnienie Największe ryzyko Następny krok
Dług bez hipoteki blokuje skuteczne dochodzenie w sądzie po upływie terminu uznanie długu i przerwanie biegu policz termin, nie składaj obietnic, reaguj na pismo z sądu
Kredyt hipoteczny osłabia roszczenie osobiste (z pensji, konta) hipoteka nadal pozwala zaspokoić się z nieruchomości sprawdź KW, oceń ryzyko egzekucji z nieruchomości, zbierz dokumenty
Nakaz zapłaty lub pozew w sporze konsumenckim sąd co do zasady bada przedawnienie z urzędu przeoczenie terminu na sprzeciw 14 dni na sprzeciw, złóż pismo i dołącz wyliczenie terminu

📘 Co oznacza przedawnienie długu bankowego i czym różni się od umorzenia?

Najważniejsze: przedawnienie nie usuwa długu, zmienia to, czy bank może go skutecznie wyegzekwować w sądzie.

Przedawnienie to nie umorzenie. Po upływie terminu dług staje się zobowiązaniem naturalnym, a bank traci typową drogę egzekucji sądowej o zapłatę.

  • 📞 bank prowadzi windykację polubowną (telefony, SMS-y, listy), ale sama windykacja nie przerywa biegu przedawnienia
  • 💸 dobrowolna spłata przedawnionego długu nie daje automatycznie podstaw do żądania zwrotu
  • 👤 konsument: sąd co do zasady bada przedawnienie z urzędu (art. 117 § 21 KC)
  • 🏢 przedsiębiorca: zarzut przedawnienia zwykle trzeba podnieść w piśmie procesowym, inaczej możesz przegrać

Jest też wyjątek „słuszności” (art. 1171 KC), dlatego w sporze opłaca się pokazać własne wyliczenie terminu i argument o braku przerwania biegu.

🏡 Przedawnienie kredytu hipotecznego: pułapka „nieśmiertelnej” hipoteki

Najważniejsze: hipoteka co do zasady nie „wygasa” od przedawnienia, bank nadal może zaspokoić się z nieruchomości, z wyjątkiem świadczeń ubocznych wskazanych w ustawie.

W kredycie hipotecznym działa reguła: nawet jeśli roszczenie o zapłatę się przedawni, wierzyciel hipoteczny nadal może dochodzić zaspokojenia z nieruchomości. W praktyce słabnie egzekucja „osobista” (z konta i wynagrodzenia), ale ryzyko egzekucji z nieruchomości zostaje.

  • ⏳ przedawnienie dotyczy roszczenia osobistego (dłużnik jako osoba)
  • 🏠 hipoteka pozostaje w księdze wieczystej, dopóki nie zostanie wykreślona
  • 📉 odsetki okresowe liczy się często osobno (typowo 3 lata), a w hipotece część świadczeń ubocznych nie korzysta z ochrony art. 77 u.k.w.h.

Jeśli chcesz sprawdzić, jak wygląda hipoteka w praktyce: Hipoteka w księdze wieczystej.

Reklama - Ekspert kredytowy Kredyt hipoteczny Lendi

📅 Jakie są terminy przedawnienia kredytów i innych zobowiązań?

Najważniejsze: liczysz od wymagalności, a w wielu sprawach obowiązuje domknięcie terminu na 31 grudnia (art. 118 KC).
Rodzaj zobowiązania Termin Podstawa Uwagi praktyczne
Kredyt lub pożyczka bankowa 3 lata art. 118 KC każda rata osobno od wymagalności; typowo domknięcie na 31 grudnia
Karta kredytowa 3 lata art. 118 KC najczęściej roszczenia okresowe; licz od wymagalności
Debet na koncie (rachunek bankowy) 2 lata art. 731 KC rachunek bankowy ma krótszy termin niż kredyt
Prawomocny wyrok lub nakaz zapłaty 6 lat art. 125 KC dla orzeczeń po 09.07.2018 r. typowo 6 lat; odsetki i świadczenia okresowe liczy się osobno
Przykład liczenia: rata wymagalna 11.03.2022 r., termin 3 lata, a po regule końca roku domknięcie na 31.01.2026 r. (jeżeli po drodze nie było przerwania biegu).

🔄 Co przerywa bieg przedawnienia i czego to nie dotyczy?

Najważniejsze: przerwanie wynika z art. 123 KC, a monity, telefony i SMS-y same w sobie nie przerywają terminu.

Po przerwaniu termin biegnie od nowa. Najczęstsze zdarzenia przerywające bieg:

  • 📩 pozew (także EPU), wniosek lub inna czynność przed sądem lub organem powołanym do rozpoznawania spraw danego rodzaju
  • 🔨 wszczęcie egzekucji komorniczej
  • 🧾 wszczęcie mediacji
  • 🔁 uznanie długu przez dłużnika (np. ugoda, wniosek o restrukturyzację, prośba o raty, wpłata)

⚠️ Najczęstsza pułapka: nieświadome uznanie długu

Jeśli termin jeszcze biegnie, takie działania zwykle przerywają bieg i uruchamiają nowy termin:

  • 💳 wpłata nawet symbolicznej kwoty
  • 📧 prośba o raty, ugodę lub „dogadanie się”
  • 📝 podpisanie ugody lub wniosku restrukturyzacyjnego

Rozmowa telefoniczna bywa sporna dowodowo, ale jeśli z treści jasno wynika potwierdzenie długu i da się to wykazać, ryzyko przerwania biegu rośnie.

🧾 Jak zebrać dowody i policzyć termin bez zgadywania?

Najważniejsze: bez dokumentów łatwo pomylić wymagalność z datą umowy lub datą „ostatniego telefonu z banku”.

Do policzenia terminu potrzebujesz możliwie twardych dat. Zbierz:

  • 📄 umowę i harmonogram (raty)
  • 📩 pismo o wypowiedzeniu umowy (jeśli było) i datę doręczenia
  • 📬 wezwania do zapłaty z datą, ale traktuj je jako tło, a nie przerwanie terminu
  • ⚖️ korespondencję sądową, sygnaturę, daty z EPU, jeżeli było postępowanie
  • 🔨 informacje o egzekucji komorniczej, jeżeli była
Porada: jeśli masz wątpliwości, czy doszło do pozwu lub EPU, sprawdzaj korespondencję urzędową i awiza. Często kluczowa data to doręczenie, a nie „moment, gdy dowiedziałeś się o sprawie”.

📊 Jak sprawdzić, czy dług się przedawnił: raport BIK i BIG

Najważniejsze: BIK i BIG nie mówią wprost „przedawnione”, pokazują dane, z których wyciągasz daty i zdarzenia.
Rodzaj informacji Koszt Czas realizacji
Kopia danych (RODO) 0 zł do 30 dni
Raport BIK (jednorazowy) 59 zł (cennik styczeń 2026) zwykle natychmiast po zakupie

Raport pobierzesz ze strony BIK.pl. Szukaj:

  • 🔎 daty opóźnień, wypowiedzenia, postawienia całości w stan wymagalności
  • 📌 statusów: „umowa wypowiedziana”, „windykacja”, „postępowanie sądowe”, „egzekucja”
  • 🧩 śladów zdarzeń przerywających bieg (pozew, egzekucja, ugoda)

BIG vs BIK: BIG przechowuje informacje gospodarcze, a wpis do BIG potrafi blokować proste sprawy (np. abonament). Wpis konsumencki ma warunki formalne (wezwanie, progi) i ograniczenia czasowe, w tym limit 6 lat od wymagalności lub stwierdzenia zobowiązania.

📄 Case study: jak liczyć przedawnienie?

Najważniejsze: liczysz od konkretnej wymagalności, a nie od daty umowy.

🧍‍♂️ Przypadek pana Jana

  • kredyt z lutego 2021 r.
  • ostatnia spłata: luty 2022 r.
  • brak spłaty raty marcowej, wymagalność: 11.03.2022 r.
  • termin: 3 lata, domknięcie na 31.01.2026 r. (jeśli nie było przerwania biegu)
Wskazówka: jeżeli bank złożył pozew przed 31.01.2026 r., bieg przedawnienia mógł się przerwać i liczenie zaczyna się od nowa. Bez weryfikacji zdarzeń z art. 123 KC łatwo o fałszywy wniosek.

🛡️ Jak skutecznie podnieść zarzut przedawnienia? Poradnik krok po kroku

Najważniejsze: po doręczeniu nakazu zapłaty lub pozwu masz zwykle 14 dni na reakcję.
  1. Sprawdź doręczenie: policz termin od daty doręczenia, nie od daty pisma.
  2. Złóż pismo w terminie: najczęściej sprzeciw od nakazu lub odpowiedź na pozew.
  3. Zbuduj zarzut na danych: podaj datę wymagalności, podstawę prawną i wyliczenie, pokaż brak przerwania biegu.

📊 Schemat działania: jak zareagować na pozew

⬇️ Otrzymujesz pismo z sądu (nakaz zapłaty, pozew)

⬇️

📆 Sprawdzasz termin, zwykle 14 dni

⬇️

✍️ Składasz sprzeciw lub odpowiedź na pozew

⬇️

📌 Dołączasz wyliczenie, przepis, dowody, brak przerwania

🧭 Macierz decyzji: co zrobić w zależności od sytuacji?

Najważniejsze: trzy sytuacje wymagają natychmiastowej reakcji: pozew, egzekucja, hipoteka w KW.
Sygnał Co to może znaczyć Ryzyko Działanie dziś
Pozew lub nakaz zapłaty sprawa weszła na tor sądowy przeoczenie terminu na sprzeciw złóż sprzeciw w 14 dni, wskaż daty, przepisy i brak przerwania
Pismo od komornika toczy się egzekucja zajęcia rachunku, wynagrodzenia sprawdź tytuł wykonawczy, daty, ewentualne środki zaskarżenia
Hipoteka w księdze wieczystej zabezpieczenie nadal działa egzekucja z nieruchomości mimo upływu lat sprawdź KW, dokumenty spłaty, oceń scenariusz wykreślenia hipoteki
Windykacja telefoniczna i SMS działania polubowne uznanie długu przez nieostrożną deklarację nie składaj obietnic, nie proś o raty bez analizy terminu

🧮 Kalkulator przedawnienia

✅ Checklista: 12 punktów kontroli (bez zgadywania)

  1. Ustal co jest wymagalne: rata, całość po wypowiedzeniu, roszczenie z wyroku.
  2. Zapisz datę wymagalności i sposób jej ustalenia (dokument).
  3. Sprawdź, czy działa zasada końca roku (art. 118 KC).
  4. Zweryfikuj, czy była sprawa sądowa (EPU lub sąd rejonowy/okręgowy).
  5. Zweryfikuj, czy była egzekucja komornicza.
  6. Sprawdź, czy była mediacja.
  7. Sprawdź, czy było uznanie długu (ugoda, prośba o raty, wpłata).
  8. Jeśli to kredyt hipoteczny, sprawdź księgę wieczystą i hipotekę.
  9. Jeśli jest nakaz/pozew, policz termin 14 dni od doręczenia.
  10. W piśmie procesowym podaj: datę, przepis, wyliczenie, brak przerwania biegu.
  11. Sprawdź wpisy w BIK i ewentualnie w BIG.
  12. Nie wykonuj ruchów „na ślepo”: brak wpłat i brak obietnic przed policzeniem terminu.

📚 Słowniczek pojęć

Wymagalność
moment, od którego wierzyciel może skutecznie żądać spełnienia świadczenia, od tej daty liczysz przedawnienie.

Zobowiązanie naturalne
dług istnieje, ale po przedawnieniu nie jest typowo przymusowo egzekwowalny w sądzie.

Przerwanie biegu przedawnienia
zdarzenie z art. 123 KC, po którym termin biegnie od nowa.

EPU (Elektroniczne Postępowanie Upominawcze)
tryb dochodzenia roszczeń w e-sądzie, często bez fizycznej rozprawy.

BIK (Biuro Informacji Kredytowej)
rejestr historii kredytowej, zasady przetwarzania danych wynikają m.in. z art. 105a Prawa bankowego.

BIG (Biuro Informacji Gospodarczej)
rejestry informacji gospodarczych, wpisy mają własne warunki i limity czasowe niezależne od przedawnienia.

FAQ – Najczęściej zadawane pytania

Czy bank może windykować przedawniony dług?

Tak, windykacja polubowna nadal działa, ale w sądzie roszczenie po przedawnieniu jest co do zasady nieskuteczne, a w sporze konsumenckim sąd zwykle bada przedawnienie z urzędu.

Czy wezwanie do zapłaty przerywa przedawnienie?

Nie, samo wezwanie, SMS lub telefon wierzyciela nie przerywa biegu. Przerwanie wynika z art. 123 KC (np. pozew, egzekucja, mediacja, uznanie długu).

Czy jedna wpłata przerywa bieg przedawnienia?

Jeśli termin jeszcze biegnie, wpłata zwykle działa jak uznanie długu i przerywa bieg. Jeżeli termin już minął, dobrowolna wpłata nadal może pogorszyć pozycję procesową, dlatego najpierw policz termin i sprawdź zdarzenia z art. 123 KC.

Czy przedawnienie usuwa hipotekę z księgi wieczystej?

Nie, hipoteka nie znika od przedawnienia. Do wykreślenia hipoteki potrzebny jest dokument wierzyciela (np. list mazalny) lub rozstrzygnięcie sądowe.

Ile kosztuje raport BIK w styczniu 2026?

W cenniku BIK na styczeń 2026 r. jednorazowy Raport BIK jest wskazany jako 59 zł, a kopia danych w trybie RODO jest bezpłatna i udostępniana do 30 dni.

Co zrobić, jeśli przyjdzie nakaz zapłaty?

Sprawdź datę doręczenia i złóż sprzeciw w terminie, zwykle 14 dni. W piśmie podaj datę wymagalności, podstawę prawną i wyliczenie oraz wskaż, że nie doszło do przerwania biegu.

Czy BIG może trzymać wpis mimo przedawnienia?

Tak, bo BIG nie „liczy” przedawnienia jak sąd. Działają limity i warunki wpisu, w tym m.in. ograniczenie czasowe do 6 lat od wymagalności lub stwierdzenia zobowiązania oraz wymogi formalne po stronie wierzyciela.

Źródła (stan na 14/12/2025 r.)

✅ Następny krok

Jeśli masz datę wymagalności i podejrzewasz przedawnienie, przygotuj jedno wyliczenie „data → termin → 31 grudnia”, sprawdź zdarzenia z art. 123 KC i dopiero wtedy zdecyduj, czy odpowiadasz na kontakt wierzyciela lub przygotowujesz pismo do sądu.

Aktualizacja artykułu: 15 grudnia 2025 r.

Autor: Jacek Grudniewski
Ekspert ds. produktów finansowych i pasjonat rynku nieruchomości

Kontakt za pośrednictwem LinkedIn:
https://www.linkedin.com/in/jacekgrudniewski/

Niniejszy artykuł ma wyłącznie charakter informacyjny i nie jest poradą finansową, prawną ani rekomendacją inwestycyjną w rozumieniu odpowiednich przepisów prawa. Pamiętaj, że wszelkie decyzje podejmujesz na własne ryzyko, świadom możliwości utraty kapitału, a prezentowane treści nie uwzględniają Twojej indywidualnej sytuacji finansowej. Zawsze skonsultuj się z licencjonowanym specjalistą (np. ekspertem finansowym, licencjonowanym doradcą inwestycyjnym lub prawnikiem) przed podjęciem jakichkolwiek działań mających skutki finansowe lub prawne. Chociaż dokładam starań o rzetelność informacji, nie mogę zagwarantować ich pełnej dokładności ani aktualności i nie ponoszę odpowiedzialności za skutki decyzji podjętych na ich podstawie. Artykuł może zawierać linki afiliacyjne, które wspierają rozwój tej strony, nie generując dla Ciebie żadnych dodatkowych kosztów.

Jeden komentarz

Wyślij komentarz